Kto jest tym dyrygentem, który decyduje, na co mam skierować myśl?

Maksym, to, co napisałeś jest bardzo ciekawe. Zgadzam się, że temat potrzebuje dalszych głębszych przemyśleń. Ale nieraz nasze rozważania, stają się nieco abstrakcyjne. Spróbujmy spojrzeć we własne wnętrze.

Ja zadałam pytanie, na które sama próbuję odnaleźć odpowiedź.

Mówi się czasem, że na przykład ktoś lub coś kimś „dyryguje”. Myślę, że dopóki ja sama nie będę świadomie „dyrygowała” sobą, swoim życiem (choćby myślowym), a przynajmniej do tego dążyła, zawsze będę miotana na falach życia w różnych kierunkach, uwięziona we władzy żądz, popędów czy nieuświadomionych motywów.

To my sami oraz nasze życie jest muzyką. Jesteśmy również kompozytorami, ale stajemy się nimi dopiero wtedy, kiedy zaczynamy świadomie kreować swoje życie. Wówczas powstaje również pytanie – kim jest ten dyrygent, stojący naprzeciwko orkiestry (kiedy nasza muzyka będzie jej wymagała) i w ciszy na nią patrzący?

Wkraczając w obszar żywego myślenia, stajemy się również dyrygentami.

Czy dyrygent jest wolny?

Myślę, że robi on to, co jest zgodne z jego naturą – kieruje pracą orkiestry, która gra, wytwarza muzykę. On nadaje wspólnemu brzmieniu sens zgodnie z zamysłem kompozytora. Ciekawe, że o niektórych wybitnych dyrygentach mówi się Mistrzu, kiedy wraz z orkiestrą tworzy on jedność z muzyką w sensie najwyższej harmonii.

I tu wracamy do punktu wyjścia – ale, będąc na kolejnym ‘zwoju spirali’, moglibyśmy zrobić to z pozycji dyrygenta-obserwatora: czym jest Muzyka? Czym jest ta najwyższa Harmonia?

Czy każdy ma ją „w zasięgu ręki”? Czego potrzebuję by umieć zagrać to, co jest najbardziej właściwe (harmonijne), w różnych życiowych sytuacjach?

Wiedza (technika grania) jest ważna. Ale, obserwując, słuchając dobrych muzyków czy dyrygentów można szybko dojść do wniosku, że technika jest tylko częścią sukcesu. Są tacy, co technicznie są nieskazitelni, ale ich gra jest zbyt sucha, mechaniczna, jednym słowem nudna. Natomiast, gdy dusza muzyka otwiera się, objawia się przez nią duch kompozytora wyrażający się w dźwiękach stworzonej przez niego muzyki. I znowu powraca pytanie – czym jest prawdziwa Muzyka? Jaka jest rola kompozytora? Co się dzieje w człowieku, kiedy on tworzy?

Proces tworzenia sprawia, ze to, co niewidzialne (niesłyszalne) staje się widzialne (słyszalne). Po narodzeniu utwór zaczyna żyć własnym życiem, ale żeby mógł on przejawić się w całej swojej pełni, potrzebne są nie tylko w dobrym stanie instrumenty muzyczne, ale także dobrze grające muzycy oraz świetny dyrygent. I to wlasnie on musi o tym wszystkim pomyśleć. I to w nim przebywa, zyje to niewidzialne (nieslyszalne), co pozniej stanie sie widzialne i slyszalne. Dyrygent jest punktem łączącym.

Podczas gry takiej orkiestry muzyka jest stwarzana – rodzona za każdym razem wciąż na nowo, przejawiając się w niezliczonej ilości utworów wykonywanych w rożnych stylach, korzystajacych z nieskończonego bogactwa dźwięków.

 http://philosophyoffreedom.com/node/1752

„… iż tylko w trakcie czynności myślenia, aż po wszelkie jej rozgałęzienia , Ja stanowi jedną istotę  z tym, co wówczas działa.” „… tym, co tkwiąc w myśleniu, obserwuje swą czynność, jest samo Ja.” „ …kto w myśleniu chce widzieć coś innego niż przejrzystą czynność zrodzoną w samym Ja, ten najpierw musi zamknąć oczy na prosty, dostępny obserwacji stan faktyczny…”

„Rzeczywiste myślenie musi być zawsze chciane.” „… chodzi o to, że nic, co, dokonując się nie jawiłoby się Ja jako całkowicie jego własna, w pełni ogarniana przez nie czynność, nie jest chciane. Należy nawet powiedzieć, że właśnie ze względu na zaznaczoną tu naturę myślenia jawi się ono obserwatorowi jako na wskroś chciane.”   Rozdział 3 FW: Myślenie w służbie pojmowania świata (dodatek do nowego wydania z 1918 r.)

każde zwątpienie jest drogą …  http://philosophyoffreedom.com/node/3437

W pracy z 1913 "Próg świata duchowego" Steiner pisze:
"Nie ja myślę jedynie, lecz coś myśli we mnie; proces stawania się śwata wypowiada się we mnie; moja dusza jest tylko sceną, na której świat wypowiada się jako myśl."

"It is not only I who think, but something thinks in me; the cosmic life expresses itself in me; my soul is only the stage upon which the universe manifests itself as thought."

http://wn.rsarchive.org/Books/GA017/English/GPP1922/GA017_c01.html

Evil and the Power of Thought:  http://wn.rsarchive.org/Lectures/GA/GA0207/19210923p01.html
A Lecture by Rudolf Steiner, Dornach, September 23, 1921, GA 207

Also known as:  At the Center of Man's Being: I," or "Fundamental Impulses in the Mysteries of Ancient and Modern Times."

The Seeds of Future Worlds: http://wn.rsarchive.org/Lectures/GA/GA0207/19210924p01.html
A Lecture by Rudolf Steiner, Dornach, September 24, 1921, GA 207

Also known as: "At the Center of Man's Being: II," or "Natural Law and Moral Law."

Duch wolny działa zgodnie ze swymi  impulsami, to jest intuicjami wybranymi z całości swiata idei przez myślenie. (…)

W wypadku ducha wolnego , którego nie popycha do działania zaden wzór ani lęk przed karą itd., zawsze konieczne jest owo przetworzenie pojęcia w wyobrazenie.

Czlowiek wytwarza konkretne wyobrażenia, czerpiąc z sumy swych idei, przede wszystkim dzięki fantazji. Tym zatem, czego potrzeba duchowi wolnemu do urzeczywistnienia swych idei, do efektywnego funkcjonowania, jest fantazja moralna. Stanowi ona źródło działania dla ducha wolnego . (…)

Działanie moralne zakłada zatem obok zdolności do czerpania idei moralnych I fantazji moralnych również zdolność przekształcania świata postrzeżeń bez naruszania istniejących w nim związków, podlegających okreslonym prawom przyrody. Zdolnością tą jest technika moralna. Można jej się nauczyć w tym samym sensie, w jakim w ogóle mozna opanować jakąś naukę. Na ogół ludziom łatwiej przychodzi znajdowanie pojęć dla świata już gotowego niż twórcze wyznaczanie sobie, dzięki fantazji, jeszcze nie istniejących przyszłych działań. (…)

W procesie rozwoju moralnego ładu świata dokonujemy tego, czego natura dokonuje na niższym stopniu: przemieniamy coś, co jest postrzegalne. Normy etycznej nie można więc zrazu poznać, tak jak poznaje się prawo natury, lecz trzeba ją najpierw stworzyć. Dopiero gdy już istnieje, moze stać się przedmiotem poznania. (…) Indywidualizm etyczny nie stoi zatem w sprzeczności z właściwie rozumianą ewolucją, lecz bezpośrednio z niej wynika. (…)  Istota woli jako woli moralnej nie może się dla niego wyczerpywać w istnieniu stale trwającego nadprzyrodzonego wpływu na życie moralne  (boskie rządy sprawowane nad światem z zewnątrz), ani w jakimś szczególnym objawieniu w określonym momencie dziejów (udzielenie dziesięciorga przykazań), ani też w pojawieniu się Boga na Ziemi (Chrystus). To, co wskutek tego wszystkiego dzieje się z człowiekiem i w człowieku, stanie się treścią moralną dopiero wtedy, gdy w ludzkim przeżyciu stanie się indywidualną własnoscią. Indywidualizm etyczny jest zatem (…) uduchowioną teorią ewolucji, przeniesioną na życie moralne. (…)

Indywidualizm etyczny nie ma się czego obawiać ze strony przyrodoznawstwa, które rozumie samo siebie: obserwacja ukazuje wolność jako charakterystyczną cechę ludzkiego działania w jego formie doskonałej. Wolność tę należy przypisać ludzkiej woli, o ile urzeczywistnia ona czysto ideowe intuicje. Intuicje te bowiem nie są wynikiem konieczności działajacej z zewnątrz, lecz czymś opartym na samym sobie. Jesli człowiek stwierdza, że jego działanie jest odbiciem takiej ideowej  intuicji, to odczuwa je jako wolne. W tej charakterystycznej cesze działania tkwi wolność. (…)

Być wolnym znaczy móc samemu wyznaczać, dzięki fantazji moralnej, wyobrażenia (motywy) leżące u podstawy działania. Wolność jest niemożliwa, jeśli moje wyobrażenia moralne określa coś znajdującego poza mną ( process mechaniczny czy jedynie wywnioskowany Bóg istniejący poza światem). A zatem wolny jestem tylko wtedy, gdy ja sam wytwarzam owe wyobrażenia, nie zaś wtedy, gdy mogę coś wykonać, kierując  się pobudkami podsuniętymi mnie przez inną istotę. Wolną istotą jest ta, która może chcieć tego, co sama uważa za słuszne. Kogoś, kto czyni coś innego niż chce, muszą skłaniać do tego motywy, które nie tkwią w nim samym. (...)

Człowiek jest wolny w takim stopniu , w jakim potrafi w swej woli urzeczywistnić ten sam nastrój duszy, jaki żyje w nim, gdy uświadamia sobie kształtowanie swych czysto ideowych (duchowych) intuicji.

Rudolf Steiner, Filozofia wolności, Rozdział 12 Fantazja moralna  (Darwinizm a moralność)

http://philosophyoffreedom.com/node/3807

Wydaje mi się, że z powyższego (czyli z r.12) wynika, że nie chodzi w tym momencie o źródło naszych wewnętrznie zrodzonych intuicji moralnych (skąd je wytrząsnęlismy),  tylko raczej o to, czy je w ogóle jesteśmy w stanie z siebie wydobyć, a nawet jeśli, co dalej z tym zrobimy. Na ile potrafimy działać i urzeczywistniać  zdobyte przez myślenie intuicje moralne, na tyle jesteśmy wolni. Myślenie odgrywa tu pierwszorzędna rolę, ponieważ, bez myślenia nie bylibyśmy w stanie tego dokonać. Nie bylibyśmy również w stanie rozróznić działania wolnego (czyli świadomego chcenia urzeczywistnienia swoich intuicji moralnych) od nieuświadomionego działania pod wpływem różnorodnych motywów, rzucajacych człowiekiem jak fale morskie w czasie burzy. I nawet, jeśli myśli w nas “coś”, to człowiekowi przedstawia się “ono” bezposrednio jako “Ja”, poniewaz zastanawiajac sie nad istota myslenia wlasnie wkraczamy w strefe Ja.

Nasza zdolność intuicji i źródło z którego za jej pomocą czerpiemy są równie ważne. Pytanie o wolność, aby miało sens musi być odpowienio postawione, podobnie jest z pytaniem o twórczość, w szczególności twórczość człowieka. W potocznym rozumieniu stworzyć coś oznacza wytrząśnięcie czegoś z niczego, w ten sposób myślą ci, którzy nie mają intuicji, natomiast dla tych którzy ją mają owym "niczym" jest świat idei. Z antropozoficznego punktu widzenia tworzenie jest zatem przepływem idei poprzez człowieka w świat zmysłów - tak można określić tworzenie w tym zakresie jaki dla człowieka jest najbardziej interesujący. Czy bycie takim "miejscem przepływu idei" jest wystarczająco wzniosłe dla "korony stworzenia" to już osobny problem, w pierwszej kolejności liczy się to czym człowiek jest, a nie to czym wydaje mu się, że mógłby być.

Odnoszę wrażenie, że mówiąc o myśleniu Steiner używa tego słowa w dwóch znaczeniach. Na początku dziewiątego rozdziału czytamy: "W tym, co występuje w świadomości jako myślenie, nie będzie on upatrywał przypominającej cień kopii rzeczywistości, lecz oparty na samym sobie duchowy byt istotowy". Myślenie nie jest tu rozumiane jako ludzka czynność, ale byt, w tym znaczeniu myślenie to nic innego jak świat idei (nieustanne czynny). Jest to niezwykle istotny fragment, podkreśla się tu bowiem rzeczywistość świata myśli. Natomiast ludzkie myślenie wobec niezależnego bytu "świata myśli", należałoby rozumieć jako postrzeganie tego świata.