Substancja, którą możemy zbadać, „dotknąć” w świecie natury podlega jej prawom – prawom natury.
Dla mnie zastanawiające jest to, że istnieje całe bogatctwo rozmaitych substancji, każda z których posiada swoje, charakterystyczne tylko dla niej, cechy.
Na przykład, podczas obserwacji takiej substancji jak siarka możemy zauważyć, że ma ona pewne właściwości fizyczne, które jest łatwo zbadać przy pomocy naszych zmysłów – widzimy jakie siarka przybiera formy (jest polimorficzna), czujemy jej zapach (niezbyt przyjemny:), możemy ją dotknąć i poczuć jaka jest – twarda czy miękka, a także zobaczyć i usłyszeć(?) ją w czasie palenia – płomień siarki jest niebieski, wypełniający powierzchnię naczynia w którym się pali. Proces ten przebiega powoli, nie gwałtownie. Paląc się, siarka nie zostawia popiołu.
To, czego dowiadujemy się o siarce poprzez obserwacje naszymi zmysłami podlega prawom natury. Natomiast rodzi się pytanie: dlaczego wszystkie substancje tak się różnią? Co sprawia, że tak jest?
Czy to, co widzimy i dotykamy jest tylko róznorodnością form i właściwości, powstałych z samych siebie? Dlaczego siarka i fosfor, żelazo lub złoto tak bardzo się różnią.
Wygląda na to, że to, co potrafimy ująć naszymi zmysłami pokazuje nam tylko część prawdy, która znajduje się jakby w ukryciu. By zbadać oraz zrozumieć istotę substancji ukrytą dla naszych zmysłów, potrzebny jest kolejny krok.
Nie wystarczy już tylko stwierdzić fakt widzialny i namacalny, lecz by cokolwiek powiedzieć o substancji powinniśmy użyć naszego myślenia.
Wówczas wykraczamy poza granice zwykłej obserwacji zmysłami, poza prawa natury.
Możnaby też powiedzieć, że ciało fizyczne człowieka składa się z substancji chemicznych, które pomiędzy sobą „mądrze” współdziałają. Czy jesteśmy tylko zbiorowiskiem węgla, azotu, żelaza, siarki, fosforu itd.? Gdy zaczynam nad tym się zastanawiać, powstaje pytanie: co sprawia, że substancje, które istnieją w świecie nieożywionym (podlegającym prawom natury), w organizmie człowieka czy też innych żywych istot, „nagle” zaczynają „mądrze współdziałać”?
Substancja lub proces - obserwacja i myślenie
Jeśli chcemy zbadać pewną substancję, która, jak wynika z naszych obserwacji, ma żółty kolor, jest polimorficzna oraz dość twarda, wydziela nieprzyjemny zapach, a jeśli ją zapalimy, pali się wolno niebieskim płomieniem wypełniającym całe naczynie, nie zostawiając po sobie popiołu oraz jeśli chcemy dowiedzieć się o tej substancji czegoś więcej niż tylko mówią nam o niej nasze zmysły, do procesu obserwacji musi dołączyć się nasze myślenie.
„Wiemy całkiem dokładnie, że pojęcia przedmiotów nie są nam dane jednocześnie z samymi przedmiotami.”
„Proces lub przedmiot, który jedynie obserwujemy, sam przez się nie mówi nam niczego o swym związku z innymi procesami lub przedmiotami. Związek ten staje się widoczny dopiero wtedy, gdy obserwacja łączy się z myśleniem.”
Dopóki tylko coś obserwujemy, nie możemy powiedzieć o substancji lub procesie nic więcej niż tylko to, co odbierają nasze zmysły. Kiedy zaczynamy tworzyć pojęcia, natychmiast wkraczamy w sferę myślenia.
„Obserwacja i myślenie to dwa punkty wyjścia wszelkich duchowych dążeń człowieka na tyle, na ile jest on tych dążeń świadom. Czynności zwykłego ludzkiego rozsądku i najbardziej skomplikowane badania naukowe wspierają się na tych dwóch kolumnach naszego ducha. Filozofowie wychodzili od różnych praprzeciwieństw: idei i rzeczywistości, podmiotu i przedmiotu, zjawiska i rzeczy samej w sobie, Ja i „nie-Ja”, idei i woli, pojęcia i materii, świadomości i nieświadomości. Łatwo jednak wykazać, ze wszystkie te przeciwieństwa poprzedzać musi przeciwieństwo dla człowieka najważniejsze: obserwacja i myślenie.
Jakąkolwiek ustanowilibyśmy zasadę, musimy dowiedzieć się, że gdzieś ją zaobserwowaśmy, lub wyrazić w formie jasnej myśli, którą każdy może następnie sam powtórzyć.” ( R.Steiner, rozdział 3 Filozofii Wolności „Myślenie w słuzbie pojmowania świata”)
Post new comment